Cijfers over suïcide en suïcidepogingen

De cijfers over suïcide en suïcidepogingen schetsen een beeld van de prevalentie en kenmerken van zelfmoord en zelfmoordpogingen in Vlaanderen. 

Suïcides in Vlaanderen

Suïcidepogingen in Vlaanderen

Evolutie suïcide en suïcidepogingen

Vergelijking cijfers Vlaanderen - Europa

Cijfers van Zelfmoordlijn 1813

Cijfers suïcides in Vlaanderen

In 2017 overleden in Vlaanderen 978 personen door suïcide. Dit komt neer op bijna 3 zelfdodingen per dag. Bijna 3 op de 4 (71%) van hen waren mannen. Vermoedelijk is dit een onderschatting gezien er ook elk jaar sterfgevallen zijn  waarvan de doodsoorzaak moeilijk te bepalen is. Ten opzichte van het jaar 2016 toont de suïciderate in 2017, die rekening houdt met de bevolkingsevolutie, een daling bij mannen (van 24.1 zelfdodingen per 100.000 inwoners naar 21.8) en een lichte daling bij vrouwen (van 8.9 zelfdodingen per 100.000 inwoners naar 8.4). Deze cijfers zijn afkomstig uit sterftecertificaten die jaarlijks worden geanalyseerd door het Agentschap Zorg en Gezondheid, meer gedetailleerde cijfers en analyses vind je hier

Een overzicht van alle cijfers m.b.t. suïcide en geestelijke gezondheidsproblemen in Vlaanderen is terug te vinden in het epidemiologisch rapport van het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie (VLESP) dat jaarlijks geüpdatet wordt in januari. 

Een overzicht van de belangrijkste feiten en cijfers per thema of doelgroep vind je in de factsheets.

top

Er waren in 2018 naar schatting 9.884 pogingen tot zelfdoding in Vlaanderen, wat neerkomt op gemiddeld 27 suïcidepogingen per dag. Meer vrouwen (62.3%) dan mannen ondernamen een suïcidepoging.

Suïcidepogingen in Vlaanderen worden geregistreerd door de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek (EZO) van de Universiteit Gent. Spoeddiensten van ziekenhuizen over heel Vlaanderen kunnen deelnemen aan de registratiestudie aan de hand van de tools IPEO en KIPEO voor de opvang van personen na een suïcidepoging. In 2018 werkten spoeddiensten van 34 algemene ziekenhuizen in Vlaanderen mee aan de studie.

Raadpleeg de jaarlijkse rapporten van de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek voor meer gedetailleerde cijfers. Lees hier het meest recente rapport over de suïcidepogingen in 2018.

top

Evolutie suïcide en suïcidepogingen

De gezondheidsdoelstelling suïcidepreventie van de Vlaamse Overheid streeft naar een daling van de suïcidecijfers in Vlaanderen met 20%, te behalen in 2020, in vergelijking met het ‘baseline’ jaar 2000.

Rekening houdend met de veranderende leeftijdsverdeling en toenemende bevolking zien we dat het aantal suïcides in 2017 bij mannen gedaald is met 27% en bij vrouwen met 26% ten opzichte van het jaar 2000. Vlaanderen is dus op de goede weg om de gezondheidsdoelstelling te behalen. Inspanningen blijven echter hard nodig, daar zet het Vlaams Actieplan Suïcidepreventie dan ook op in.

Ook voor wat betreft de suïcidepogingen kan er op basis van de cijfers van 2018 een significante daling van 19% in vergelijking met het jaar 2000 worden vastgesteld. 

Onderstaande figuren 1 en 2 tonen respectievelijk de evolutie van de gestandaardiseerde sterftecijfers voor suïcide en de evolutie van de cijfers voor suïcidepogingen in Vlaanderen. 

Figuur 1. Direct gestandaardiseerde sterftecijfers door suïcide (en onbepaalde intentie), per 100.000 inwoners, mannen en vrouwen, Vlaams Gewest, 2000-2017.

Bron en meer info: Agentschap Zorg en Gezondheid

Figuur 2. Person-based rate-evolutie van suïcidepogingen, per 100.000 inwoners in Vlaanderen, volgens geslacht, 1999-2018.

Bron en meer info: Jaarverslag Eenheid voor Zelfmoordonderzoek

top

Vergelijking cijfers Vlaanderen - Europa

Het Vlaams Gewest bevindt zich in het gezelschap van Europese lidstaten met hogere suïcidecijfers en ruim boven het EU-gemiddelde. Voor vrouwen bevindt België zich helemaal bovenaan, gevolgd door Litouwen en het Vlaams Gewest. Voor mannen hebben 8 andere landen en België nog hogere cijfers.

Wat betreft suïcidepogingen, zijn er niet veel data voorhanden vanuit andere landen. Enkel Ierland, Oxford en Manchester doen een gelijkaardige registratie zoals in Vlaanderen gebeurt. Een analyse en vergelijking van de cijfers uit deze regio’s vind je in het jaarverslag van de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek.

De Vlaamse (en bij uitbreiding Belgische) cijfers zijn hoog ten opzichte van de Europese landen, en in het bijzonder ten opzichte van Nederland. Het beperkte onderzoek dat in dit verband gebeurde, geeft als verklaringen dat het taboe op het zoeken van psychische hulp in Vlaanderen een stuk groter is dan in Nederland, en dat de geestelijke gezondheidszorg in Nederland toegankelijker is dan in Vlaanderen (Reynders et al., 2011). Bijkomend bleek ook uit een vergelijkend onderzoek tussen Vlaamse en Nederlandse jongeren dat Vlaamse jongeren minder efficiënt problemen kunnen oplossen dan hun Nederlandse leeftijdsgenoten en minder communiceren over hun problemen met volwassen (Portzky et al., 2008). Attitudes ten aanzien van het zoeken van psychische hulp, probleemoplossend gedrag en communicatie lijken dus mogelijke verklaringen te zijn voor de hogere cijfers in Vlaanderen maar verder onderzoek is nodig om de hogere cijfers in Vlaanderen te verklaren.

Meer gedetailleerde informatie over de internationale context kan je vinden op de website van het Agentschap Zorg en Gezondheid en in het epidemiologisch rapport van VLESP.

top

Cijfers van Zelfmoordlijn 1813

De Zelfmoordlijn 1813 is een anonieme hulplijn voor iedereen die aan zelfdoding denkt of zich zorgen maakt om iemand. De noodlijn is bereikbaar via telefoon, chat en e-mail en wordt beantwoord door deskundig opgeleide vrijwilligers. In 2018 werden in totaal 14.287 oproepen naar de Zelfmoordlijn 1813 beantwoord. 

De beantwoorders van de Zelfmoordlijn proberen samen met de oproeper een crisis te overbruggen. De urgentie is vaak hoog: in een kwart van de gesprekken is er sprake van een concreet uitgewerkt plan. 

Zelfdoding kan nooit worden teruggebracht tot één oorzaak. Tijdens de gesprekken aan de Zelfmoordlijn komen veelal verschillende factoren aan bod. Onderstaande grafiek geeft een overzicht van de meest aangehaalde beschermende en risicofactoren tijdens gesprekken aan de Zelfmoordlijn.

Lees meer gedetailleerde cijfers in het jaarverslag van het Centrum ter Preventie van Zelfdoding.

top

© Zelfmoord1813 - disclaimer